Năm câu tiếng Anh dùng được 80% các tình huống
Lần đầu dùng? Làm thế này
- Đã có sẵn giọng đọc. Bấm vào bất kỳ câu nào để nghe giọng người bản xứ — đã thu sẵn và lưu trong máy, nên dùng được cả khi không có mạng, không cần cài gì. (Thanh giọng đọc vẫn có thể dùng giọng của điện thoại để dự phòng.)
- Câu nói — luyện theo tình huống: nhà thuốc, siêu thị, xe buýt, phòng khám. Bấm nghe rồi nói to lại.
- Phát âm — vài âm khó mở ra gần như tất cả. Mười phút ở đây là đáng nhất.
- Phong tục — những quy tắc bất thành văn. Đây mới là chỗ người mới đến dễ lộ nhất.
- Luyện tập — nghe / đọc / nhớ / nói. Dùng được cả khi không có mạng.
Đúng câu, đúng lúc.
Bấm vào một thẻ để tới tình huống — hoặc gõ tìm. Mục Thông dụng gồm những câu dùng ở đâu cũng được (chào hỏi, cảm ơn, hỏi nhà vệ sinh); vài câu xuất hiện ở nhiều tình huống.
Thông dụng — dùng ở đâu cũng được · chào hỏi · cơ bản · nhà vệ sinh
Chào hỏi & phép lịch sự · câu cửa miệng hằng ngày
Khi cần giúp đỡ · nói khi bạn không hiểu
Bác sĩ & nhà thuốc · quan trọng nhất
Đi chợ & mua sắm · siêu thị, trả tiền
Đi lại · xe buýt, taxi, đường đi
Gia đình & hàng xóm · làm quen
Chữ thì quen, nhưng âm cuối mới là chỗ quyết định.
Tiếng Anh không có dấu thanh, nhưng lại bắt bạn phát ra hết âm ở cuối từ — đúng chỗ mà tiếng Việt thường ngậm lại. Đây là vài âm khiến người Việt hay bị nghe nhầm nhất, và cách xử lý từng âm.
Biết một chữ đọc thế nào không giống với việc phát âm được nó. Đây là năm chỗ người Việt hay sai nhất: nên làm gì, nên bỏ gì, và bản thu của người bản xứ để nghe chậm rồi bắt chước.
Miệng bạn làm gìKhông có trong tiếng Việt, nên hầu hết người Việt đọc thành t hoặc d. Đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng, thổi nhẹ: thank, this, three. Đọc thành tank hay dis thì người ta vẫn hiểu, nên đừng ngại — nhưng tập được thì rất đáng.
Lỗi thường gặpĐọc th thành t hoặc d — thank thành tank. Người nghe vẫn đoán được, nhưng đây là âm khiến bạn nghe rõ nhất là người nước ngoài.
Miệng bạn làm gìTiếng Việt không đổi từ khi có nhiều vật, tiếng Anh thì có. one bag nhưng two bags. Người Mỹ nghe thiếu chữ s sẽ hơi khựng, dù vẫn hiểu.
Lỗi thường gặpBỏ luôn chữ s vì tiếng Việt không đổi từ khi có nhiều vật. two bag nghe thiếu, người Mỹ sẽ khựng lại một nhịp.
Miệng bạn làm gìrice (gạo) và lice (chấy) chỉ khác một âm. Với r cong lưỡi lên và không chạm đâu cả; với l đầu lưỡi chạm lợi trên.
Lỗi thường gặpĐổi chỗ hai âm. rice (gạo) thành lice (chấy) là lỗi hay gặp nhất khi đi chợ.
Miệng bạn làm gìChữ v tiếng Anh cắn nhẹ môi dưới bằng răng trên, gần giống v miền Bắc hơn là d/gi miền Nam.
Lỗi thường gặpĐọc v thành b hoặc thành d kiểu miền Nam. very thành bery.
Miệng bạn làm gìchair (cái ghế) bật ra thành tiếng; share (chia sẻ) thổi hơi liên tục. Nếu lẫn, người nghe thường vẫn đoán được theo ngữ cảnh.
Lỗi thường gặpLẫn hai âm. Thường vẫn hiểu được theo ngữ cảnh, nên đây là lỗi ít đáng lo nhất trong danh sách này.
- Âm cuối phải phát ra thành tiếng. Đây là khác biệt lớn nhất giữa tiếng Việt và tiếng Anh. Tiếng Việt thường ngậm âm cuối; tiếng Anh thì không. bus phải nghe được chữ s, card phải nghe được chữ d. Bỏ âm cuối là chỗ khiến người Mỹ không hiểu, nhiều hơn bất cứ lỗi nào khác.
- Tiếng Anh không có dấu thanh. Đừng lên xuống giọng theo từng chữ như tiếng Việt. Thay vào đó, mỗi từ dài có một âm được nhấn mạnh hơn — trong bộ này âm đó được viết IN HOA, ví dụ he-LÔ.
- Nhấn sai chỗ khó hiểu hơn phát âm sai. Người Mỹ nghe theo nhịp của từ. Nói HÔ-tel thay vì hô-TEL có thể làm người nghe khựng lại, dù mọi âm đều đúng. Cứ theo chữ in hoa trong phần phiên âm.
- Nói chậm thì dễ hiểu hơn nói nhanh. Không cần nói nhanh để nghe hay. Nói chậm, rõ từng âm, và người nghe sẽ hiểu. Nếu họ nói nhanh quá, dùng câu Can you speak slowly, please?
- Không hiểu thì nói ngay. Gật đầu cho qua là thói quen lịch sự ở Việt Nam, nhưng ở Mỹ nó gây hiểu lầm — nhất là ở phòng khám hay ngân hàng. Nói I don't understand là hoàn toàn bình thường và không hề mất lịch sự.
Những quy tắc không ai in ra cả.
Tiếng Anh của bạn ít khi là vấn đề. Chính những điều này mới là. Đọc một lần thôi, bạn sẽ thấy khác.
Chào cả người lạ
Ở Mỹ, người ta chào và mỉm cười với người lạ trong thang máy, ngoài đường, ở quầy tính tiền. Không chào lại có thể bị hiểu là khó chịu. Chỉ cần Hi (hai) hoặc gật đầu là đủ.
Xếp hàng và giữ khoảng cách
Người Mỹ xếp hàng rất nghiêm và đứng cách nhau khoảng một cánh tay. Đứng sát quá làm người ta khó chịu. Chen ngang hàng là điều rất mất lịch sự.
Tiền boa (tip)
Ở nhà hàng có người phục vụ, tiền boa 15–20% là bắt buộc trên thực tế — lương phục vụ ở Mỹ tính cả tiền boa. Quán ăn tự phục vụ, tiệm tạp hóa thì không cần.
Yêu cầu phiên dịch ở bệnh viện
Luật Mỹ buộc bệnh viện và phòng khám nhận tài trợ liên bang phải cung cấp phiên dịch miễn phí. Bạn có quyền yêu cầu, không phải xin xỏ, và không phải trả tiền.
Gọi 911 khi khẩn cấp
Một số duy nhất cho cả công an, cứu hỏa và cấp cứu. Tổng đài có phiên dịch tiếng Việt — cứ nói Vietnamese (vi-ét-na-MÍZ) rồi chờ.
Đừng hỏi tuổi hay lương
Ở Việt Nam hỏi tuổi là để xưng hô cho đúng. Ở Mỹ hỏi tuổi, cân nặng hay thu nhập của người mới quen bị coi là tò mò khiếm nhã.
Đừng gật đầu khi chưa hiểu
Gật cho qua sẽ gây rắc rối thật ở phòng khám, ngân hàng hay khi ký giấy tờ. Nói I don't understand — người Mỹ coi đó là chuyện bình thường.
Đừng mặc cả ở cửa hàng
Giá niêm yết là giá cố định ở gần như mọi nơi. Chỉ chợ trời (flea market) và xe cũ mới mặc cả được.
Đừng ngạc nhiên khi giá tính thêm thuế
Giá trên kệ chưa gồm thuế. Khi trả tiền sẽ cao hơn một chút, tùy từng bang. Đó là bình thường, không phải bị tính sai.
Đừng đứng chặn lối đi
Ở siêu thị, trên vỉa hè, hay ở cửa thang máy — người Mỹ rất để ý chuyện này. Nếu cần dừng lại, bước sang một bên.
Những món đáng để tìm ăn thử — kèm cách đọc tên.
Luyện đủ bốn kỹ năng.
Luyện tiếng Anh qua bốn cách: nghe, đọc, nhớ và tự nói. Mỗi vòng ngắn — nên làm hai lần.